Odpowiedzialność za ruch pojazdów na zasadzie ryzyka

Istota zasady ryzyka polega na nałożeniu przez ustawodawcę odpowiedzialności powstałe w związku z ruchem pojazdu, niezależnie od istnienia po jego stronie winy czy bezprawności co oznacza, iż brak winy i udowodnienie tej okoliczności, nie powoduje, iż następuje w tym przypadku zwolnienie dłużnika od odpowiedzialności. Zasada znajduje swoje źródło w brzmieniu art. 435 KC. Zgodnie z brzmieniem tego przepisu:
§ 1. Prowadzący na własny rachunek przedsiębiorstwo lub zakład wprawiany w ruch za pomocą sił przyrody (pary, gazu, elektryczności, paliw płynnych itp.) ponosi odpowiedzialność za szkodę na osobie lub mieniu, wyrządzoną komukolwiek przez ruch przedsiębiorstwa lub zakładu, chyba że szkoda nastąpiła wskutek siły wyższej albo wyłącznie z winy poszkodowanego lub osoby trzeciej, za którą nie ponosi odpowiedzialności.
W brzmieniu tego przepisu znajdujemy więc konstrukcje egzoneracyjne – powodujące zwolnienie od tej odpowiedzialności tj:

  • siła wyższa;
  • szkoda powstała z wyłącznej winy poszkodowanego lub osoby trzeciej.

Artykuł 435 KC jest powiązany w sposób bezpośredni z brzmieniem art. 436 § 1 KC w brzmieniu: Odpowiedzialność przewidzianą w artykule poprzedzającym ponosi również samoistny posiadacz mechanicznego środka komunikacji poruszanego za pomocą sił przyrody. Jednakże gdy posiadacz samoistny oddał środek komunikacji w posiadanie zależne, odpowiedzialność ponosi posiadacz zależny.

Zgodnie z brzmieniem wyroku Sądu Apelacyjnego w Białymstoku w sprawie o sygn. akt: I ACa 845/14 z dnia 04.03.2015 r. :

Podstawą odpowiedzialności cywilnej posiadacza mechanicznego środka komunikacji za szkody wyrządzone ruchem takiego pojazdu jest przepis art. 436 § 1 KC statuujący – przy zastosowaniu art. 435 § 1 – odpowiedzialność opartą na zasadzie ryzyka. Istota zasady ryzyka sprowadza się do nałożenia na dłużnika odpowiedzialności odszkodowawczej niezależnej od istnienia po jego stronie winy i bezprawności, co oznacza, że dowód braku winy (ekskulpacja) nie zwalnia go z odpowiedzialności. Drugą cechą odpowiedzialności na zasadzie ryzyka jest jej wyłączenie w ustawowo wymienionych przypadkach, określanych mianem okoliczności egzoneracyjnych (art. 435 Kodeksu cywilnego).

Zasada ta także ma zastosowanie przy dochodzeniu roszczenia odszkodowania lub zadośćuczynienia.

-->
-->