Zadośćuczynienie

Godne zadośćuczynienie

Czym jest zadośćuczynienie?

Roszczenie o zadośćuczynienie przysługuje za doznaną przez poszkodowanego krzywdę. Podstawę prawną dla dochodzenia zadośćuczynienia stanowi art. 445 § 1 w związku z art. 444 kodeksu cywilnego.

Zgodnie z brzmieniem art. 444 KC:

§ 1. W razie uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia naprawienie szkody obejmuje wszelkie wynikłe z tego powodu koszty. Na żądanie poszkodowanego zobowiązany do naprawienia szkody powinien wyłożyć z góry sumę potrzebną na koszty leczenia, a jeżeli poszkodowany stał się inwalidą, także sumę potrzebną na koszty przygotowania do innego zawodu.
§ 2. Jeżeli poszkodowany utracił całkowicie lub częściowo zdolność do pracy zarobkowej albo jeżeli zwiększyły się jego potrzeby lub zmniejszyły widoki powodzenia na przyszłość, może on żądać od zobowiązanego do naprawienia szkody odpowiedniej renty.
§ 3. Jeżeli w chwili wydania wyroku szkody nie da się dokładnie ustalić, poszkodowanemu może być przyznana renta tymczasowa.

Natomiast art. 445 § 1 KC stanowi, że:

W wypadkach przewidzianych w artykule poprzedzającym sąd może przyznać poszkodowanemu odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę.

Ze względu na to, że zadośćuczynienie ma niewymierny charakter jest ono trudne do oszacowania. Ma ono bowiem rekompensować doznane przez poszkodowanego cierpienia fizyczne i psychiczne związane z powstałym w wyniku wypadku uszczerbkiem na zdrowiu.

Zgodnie z brzmieniem wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi I Wydział Cywilny sygn. akt: I ACa 470/15 z dnia 27.10.2015 r. :

W praktyce wysokość zadośćuczynienia jest zależna od ustalonego przez biegłych stopnia uszczerbku na zdrowiu. W przypadku wysokiego stopnia uszczerbku na zdrowiu wysokość uzyskanego zadośćuczynienia może sięgać nawet do kilkuset tysięcy złotych.
Zgodnie z art. 445 § 1 KC w razie uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia Sąd może przyznać poszkodowanemu odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę. Ustawodawca nie sprecyzował sposobu ustalenia wysokości zadośćuczynienia, odwołując się do sędziowskiego uznania, opartego na całokształcie okoliczności sprawy. Przeprowadzona w ten sposób analiza konkretnego przypadku ma doprowadzić do wyliczenia „odpowiedniej sumy”, to jest takiej kwoty, która odpowiada krzywdzie, ale nie jest wygórowana na tle stosunków majątkowych społeczeństwa.

Kalkulacja sumy „odpowiedniej” w znaczeniu przypisanym temu słowu przez ustawodawcę w art. 445 § 1 KC zakłada uwzględnienie takich okoliczności sprawy jak: rodzaj i rozmiar doznanych obrażeń, długotrwałość i uciążliwość procesu leczenia i rehabilitacji, nasilenie dolegliwości bólowych, konieczność korzystania z pomocy osób drugich, zakres trwałych następstw wypadku w sferze psychicznej i fizycznej poszkodowanego oraz ich wpływ na dotychczasowe życie wyżej wymienionego. Ferowana na tej podstawie ocena winna uwzględniać również jego dotychczasowy tryb życia, mobilność oraz intensywność kontaktów towarzyskich, rodzinnych i zawodowych, co częstokroć pozostaje w związku z wiekiem pokrzywdzonego; zadośćuczynienie jest swoistą kompensatą cierpień moralnych, które prowokują nie tylko zdarzenia bezpośrednio związane z wypadkiem, ale również te oddalone w czasie i mające charakter pośredni oraz retrospektywny. W tych warunkach chodzi uświadomienie sobie skutków zdarzenia i nieodwracalnego charakteru uszczerbku (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 3 czerwca 2015 r. wydany w sprawie I ACA 150/15.

Ustalanie wysokości zadośćuczynienia nie może ściśle odpowiadać właściwemu dla naprawienia szkody majątkowej, matematycznemu dostosowaniu kwoty odszkodowania do wielkości uszczerbku w prawnie chronionych dobrach i interesach poszkodowanego. W przypadku zadośćuczynienia do sądu orzekającego należy rozważenie znaczenia czynników, które pozostają doniosłe dla ustalenia zakresu obowiązku zapłaty zadośćuczynienia za doznaną krzywdę. Zmiana wysokości sum zadośćuczynienia zasądzonych przez sąd pierwszej instancji, wchodziłaby więc w rachubę jedynie w razie rażąco błędnego określenia wysokości należnych kwot, tzn. ich istotnego zawyżenia albo zaniżenia (zob. wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 24 czerwca 2015 r. wydany w sprawie I ACA 198/15.

Sądy orzekające przy ustalaniu zasadności lub wysokości kwoty zasądzonej z tytułu roszczenia zadośćuczynienia winny stosować wskazane w powyższym orzeczeniu przesłanki.

Członkowie rodziny w przypadku śmierci poszkodowanego mogą dochodzić również tzw. zadośćuczynienia za śmierć osoby najbliższej. Roszczenie to ma szczególny charakter z ponieważ, jego celem jest kompensacja krzywdy moralnej związanej ze śmiercią członka rodziny. Podstawę prawną dla tego roszczenia stanowi art. 446 § 4 kodeksu cywilnego, który stanowi, że Sąd może także przyznać najbliższym członkom rodziny zmarłego odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę. Instytucja zadośćuczynienia na podstawie art. 446 § 4 KC znajduje zastosowanie, w zakresie wypadków śmiertelnych mających miejsce po 03.08.2008 r. Roszczenia zadośćuczynienia za doznaną krzywdę dotyczące wypadków śmiertelnych mających miejsce przed dniem 03.08.2008 r. znajdując swoją podstawę prawną w art. 448 KC w związku z art. 24 KC.

Artykuł 446 § 4 KC stanowi, iż:

Sąd może także przyznać najbliższym członkom rodziny zmarłego odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę.

Zgodnie z brzmieniem wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 25.09.2015 r. w sprawie o sygn. akt: V ACa 674/14:

„ Rozpoznanie w tej części apelacji pozwanego wymaga jednak przedstawienia na wstępie pewnych uwag natury ogólnej dotyczących instytucji zadośćuczynienia o jakim mowa w art. 446 § 4 KC.

Otóż celem powyższego świadczenia jest złagodzenie cierpień wywołanych utratą osoby bliskiej jak również umożliwienie pokrzywdzonemu tym faktem, przystosowania się do zmienionej sytuacji życiowej. Kompensacie na podstawie art. 446 § 4 KC może zatem podlegać jedynie taki zakres krzywdy, który jest odczuwany z powodu śmierci osoby najbliższej wskutek czynu niedozwolonego, ponieważ tylko takie następstwa mogą zgodnie z zasadą przyczynowości adekwatnej w rozumieniu art. 361 § 1 KC obciążać sprawcę czynu niedozwolonego.

Krzywda wywołana przedwczesną utratą członka rodziny wiąże się z naruszeniem chronionej prawem więzi rodzinnej. Zerwanie powyższej więzi powoduje ból, cierpienie i rodzi poczucie krzywdy. W konsekwencji też o wysokości przyznanego poszkodowanemu zadośćuczynienia powinny decydować takie kryteria jak przede wszystkim: wstrząs psychiczny i cierpienia wywołane śmiercią osoby bliskiej, poczucie osamotnienia po jej śmierci, rodzaj i intensywność więzi łączącej pokrzywdzonego ze zmarłym, rola w rodzinie pełniona przez osobę zmarłą, wystąpienie zaburzeń będących skutkiem śmierci osoby bliskiej, wiek pokrzywdzonego i jego zdolność do zaakceptowania nowej rzeczywistości oraz umiejętność odnalezienia się w niej (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 03.06.2011 r. III CSK 279/10, z 20.12.2012 r., IV CSK 192/12, z 10.05.2012 r., IV CSK 416/11, z 27.06.2014 r. V CSK 445/13). Zarówno okoliczności wpływające na wysokość zadośćuczynienia, jak i mierniki ich oceny muszą być rozważane indywidualnie w związku z konkretną osobą poszkodowanego.”

Na temat wątku dotyczącego zadośćuczynienia , zasądzanego na podstawie art. 448 w związku z art. 24 KC zostanie sporządzony wkrótce odrębny artykuł.

-->
-->