Przyczynienie się małoletniego poszkodowanego do wypadku

Nierzadko zdarzenia wywołujące określoną szkodę powstają na skutek działania samego poszkodowanego. Dotyczy to także małoletnich, którzy swoim nieprzemyślanym zachowaniem mogą w dużej mierze wpłynąć na określoną sytuację i rozmiar szkody. Czy w takim przypadku odszkodowanie jest w ogóle należne?

Przyczynienie się do powstania szkody

Zgodnie z treścią art. 362 Kodeksu cywilnego, jeżeli poszkodowany przyczynił się do powstania lub zwiększenia szkody, obowiązek jej naprawienia ulega odpowiedniemu zmniejszeniu stosownie do okoliczności, a zwłaszcza do stopnia winy obu stron.

Przyczynienie się poszkodowanego może przybierać różne formy – najczęściej jednak polega na zawinionym lub niezawinionym zachowaniu doprowadzającym do szkody. W przypadku zdarzeń komunikacyjnych możemy mówić o niedostosowaniu prędkości auta do warunków drogowych, brak zachowania odpowiedniej uwagi, korzystanie z telefonów komórkowych podczas jazdy.

Warto w tym miejscu jednak zaznaczyć, że stwierdzenie przyczynienia poszkodowanego nie jest jednoznaczne z obowiązkiem obniżenia odszkodowania. Należy bowiem w każdym wypadku wziąć pod uwagę okoliczności zdarzenia – tak orzekł Sąd Apelacyjny w Krakowie w wyroku z dnia 24 czerwca 2020 r. (sygn. akt I ACa 219/19).

Małoletni, a szkoda

Nieco inaczej będzie wyglądała kwestia odpowiedzialności małoletniego za powstałą szkodę. Zgodnie bowiem z treścią art. 426 KC, małoletni, który nie ukończył 13 lat, nie ponosi odpowiedzialności za wyrządzoną szkodę. 

Powyższa regulacja wyłącza odpowiedzialność osób małoletnich w wieku do lat 13 na zasadzie winy, uznając, że osobom tym nie można przypisać winy. Uzasadnieniem dla takiego rozwiązania legislacyjnego jest okoliczność, że osoby małoletnie w wieku do 13 lat ze względu na stopień rozwoju psychofizycznego nie są w stanie w sposób właściwy kierować swoim postępowaniem. Skoro nie można mówić o winie małoletniego poniżej trzynastego roku życia nie może być też mowy szkodzie powstałej wyłącznie z winy poszkodowanego, a więc o przesłance, która co do zasady zwalnia z odpowiedzialności sprawcę wypadku komunikacyjnego. Można natomiast w takiej sytuacji przyjąć, że obiektywnie nieprawidłowe zachowanie małoletniego poszkodowanego przyczyniło się do szkody. W takie sytuacji – zgodnie z dyspozycją art. 362 KC – odszkodowanie należne małoletniemu ulega zmniejszeniu, a stopień tego zmniejszenia Sąd określa uwzględniając wszystkie istotne okoliczności, zwłaszcza wiek małoletniego, jego stopień świadomości i rozeznania może uzasadniać pomniejszenie należnych mu świadczeń na podstawie art. 362 KC jak również stopień zawinienia kierowcy.

Szkoda wyrządzona przez małoletniego

Jeśli małoletni doprowadził do powstania szkody i sam stał się poszkodowanym, wysokość należnego mu odszkodowania powinna być odpowiednio zmniejszona. Praktyka pokazuje jednak, że sądy bardzo często stosują w takich sytuacjach symboliczne pomniejszenie kwoty odszkodowawczej.

O ile bowiem w odniesieniu do małoletniego, który nie ukończył 13. roku życia nie można mówić o winie, a tym samym i o szkodzie powstałej wyłącznie z winy poszkodowanego, a więc o przesłance, która co do zasady zwalnia z odpowiedzialności, o tyle można mówić o jego ewentualnym przyczynieniu się do szkody, co oznacza, że zachowanie się małoletniego poszkodowanego uwzględniające jego wiek, stopień świadomości i rozeznania może uzasadniać pomniejszenie należnych mu świadczeń na podstawie art. 362 KC. 

Przyczynienie się małoletniego do szkody może być więc podstawą do zmniejszenia wysokości odszkodowania, jednak wiele w tej kwestii zależy od okoliczności danej sprawy, wieku małoletniego oraz stopnia jego ewentualnego zawinienia.

Przewiń do góry