Właściwość sądów w sprawach o ubezpieczenia

Sprawy ubezpieczeniowe czasami muszą trafić do sądu, będzie tak szczególnie wtedy, gdy pomiędzy poszkodowanym a ubezpieczycielem nie dochodzi do porozumienia. Pojawia się wówczas konieczność złożenia pozwu do właściwego sądu – pytanie jednak, który będzie tym prawidłowym?

Czym jest właściwość sądu?

Właściwość sądu można tak naprawdę rozpatrywać w dwóch aspektach:

  • rzeczowym – chodzi o ustalenie sądu, który jest powołany do rozstrzygania określonych kategorii spraw dzielonych ze względu na przedmiot lub jego wartość. W tym zakresie wyróżniamy sądy rejonowe oraz sądy okręgowe,
  • miejscowym – chodzi tutaj o znalezienie sądu z konkretnej miejscowości, który będzie uprawniony do tego, aby rozpoznać daną sprawę.

Złożenie pozwu do niewłaściwego sądu (np. do rejonowego, zamiast do okręgowego lub do sądu znajdującego się w innej miejscowości, niż trzeba) nie powoduje nieważności takiej czynności. Sąd niewłaściwy przekaże bowiem sprawę do sądu właściwego – pamiętajmy jednak, że może to potrwać nawet kilka miesięcy i znacząco wydłuży całe postępowanie. 

Powództwo z umowy ubezpieczenia

Podstawowa zasada składania pozwów polega na tym, że jeśli przedmiot sporu przewyższa wartość 75 000 zł, to pozew musi być kierowany do sądu okręgowego. Sprawy poniżej tej wartości rozpatrywanej są zaś przez sądy rejonowe. W przypadku właściwości miejscowej, sądem do którego kierowany jest pozew jest zazwyczaj ten, który odpowiada miejscu zamieszkania lub siedzibie pozwanego.

Pamiętajmy jednak, że przepisy Kodeksu postępowania cywilnego wprowadzają od powyższej reguły pewne znaczące odstępstwa – głównie w zakresie właściwości miejscowej, ponieważ właściwość rzeczowa pozostaje tutaj bez zmian. Jeśli wartość sprawy ubezpieczeniowej przewyższy kwotę 75 000 zł, pozew musi być złożony do sądu okręgowego, jeśli nie – do sądu rejonowego. 

Zgodnie z treścią art. 10 ustawy o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej, powództwo o roszczenie wynikające z umowy ubezpieczenia można wytoczyć według przepisów o właściwości ogólnej albo przed sąd właściwy dla miejsca zamieszkania lub siedziby ubezpieczającego, ubezpieczonego lub uprawnionego z umowy ubezpieczenia. 

W przypadku spraw łączonych z zakresu ubezpieczeń i spadków (np. dziedziczenie odszkodowań zmarłego ubezpieczonego) – powództwo o roszczenie wynikające z umowy ubezpieczenia można wytoczyć według przepisów o właściwości ogólnej albo przed sąd właściwy dla miejsca zamieszkania spadkobiercy ubezpieczonego lub spadkobiercy uprawnionego z umowy ubezpieczenia.

W zdecydowanej większości przypadków sądem właściwym miejscowo w sprawach ubezpieczeniowych będzie więc sąd miejsca siedziby ubezpieczyciela (towarzystwa ubezpieczeniowego). 

Wartość przedmiotu sporu

Przy ustaleniu właściwości rzeczowej sądu w sprawach ubezpieczeniowych bardzo ważne jest prawidłowe wyliczenie wartości przedmiotu sporu. Przypomnijmy raz jeszcze, że to od niej zależy to czy pozew musi być złożony do sądu rejonowego czy też okręgowego – kwotą graniczną jest tutaj 75 000 zł.

Wartość przedmiotu sporu to tak naprawdę konkretne żądanie finansowe powoda umieszczane w pozwie. W praktyce jest to najczęściej oznaczona kwota pieniężna dochodzonego przez niego odszkodowania. Warto w tym miejscu zaznaczyć, że odsetki od kwoty głównej nie są wliczane do wartości przedmiotu sporu, jeżeli są dochodzone obok roszczenia głównego i nie zostały poddane oprocentowaniu. W kwestii wpływu odsetek na wartość przedmiotu sporu w jednoznaczny sposób wypowiedział się Sąd Najwyższy, który w uchwale 7 sędziów z 21 października 1997 r. (sygn. akt III ZP 16/97, OSNP 98/7/204).

Przewiń do góry