Zadośćuczynienia w związku z wypadkami komunikacyjnymi

Pojęcie zadośćuczynienia nie jest tożsame z odszkodowaniem. Pomimo tego, że oba świadczenia występują zazwyczaj w formie pieniężnej, inna jest podstawa prawna ich przyznawania. Dotyczy to także zadośćuczynienia wypłacanego za wypadek komunikacyjny.

Czym jest wypadek komunikacyjny?

Obowiązujące przepisy jasno określają, że wypadkiem komunikacyjnym jest każde zdarzenie w ruchu lądowym, morskim lub powietrznym, w którym uczestniczy co najmniej jeden pojazd (z napędem silnikowym lub bez takiego napędu) oraz którego skutkiem są szkody w majątku lub szkody na osobach w nim uczestniczących.

Wypadki komunikacyjne w Polsce pojawiają się najczęściej na drogach i z udziałem samochodów lub pieszych. Dużo rzadsze sytuacje dotyczą wypadków morskich lub powietrznych, choć te jak najbardziej także kwalifikują się do wypadków komunikacyjnych.

Niezależnie od rodzaju danego wypadku komunikacyjnego praktycznie zawsze wiążą się one z prawem do żądania stosownego odszkodowania i zadośćuczynienia. To pierwsze roszczenie pojawia się tylko wtedy, gdy dojdzie do zniszczenia mienia, drugie zaś gdy mówimy o krzywdzie osoby uczestniczącej w wypadku lub członków jego najbliższej rodziny. 

Czym jest zadośćuczynienie?

Pojęcie zadośćuczynienia zostało uregulowane bezpośrednio w przepisach Kodeksu cywilnego (podstawą prawną jest tutaj art. 445 KC). Zadośćuczynienie jest formą rekompensaty za doznaną krzywdę. Pojęcie to jest nieostre, co oznacza, że o zaistnieniu oraz rozmiarze krzywdy decyduje szereg różnych okoliczności danej sprawy, w tym osobisty stosunek pokrzywdzonego. Każdy człowiek odczuwa bowiem inaczej wypadek drogowy, nawet jeśli dotyczy to bezpośredniego uczestnika takiego zdarzenia.

Warto w tym miejscu zaznaczyć, że zdaniem Sądu Apelacyjnego w Warszawie w wyroku z dnia 17 czerwca 2020 r. (sygn. akt I ACa 585/19), określenie wysokości zadośćuczynienia, odszkodowania czy też pewnych na przyszłość spodziewanych profitów stanowi uprawnienie sądu merytorycznie rozstrzygającego spór w pierwszej instancji, który przeprowadzając postępowanie dowodowe może dokonać wszechstronnej oceny okoliczności sprawy. Korygowanie wysokości zasądzonych kwot w postępowaniu odwoławczym uzasadnione jest jedynie wówczas, gdy przy uwzględnieniu wszystkich czynników mających wpływ na wysokość zadośćuczynienia jest ono niewspółmierne (nieodpowiednie) jako rażąco wygórowane lub rażąco niskie.

Zadośćuczynienie przy wypadku drogowym

Roszczenie o zadośćuczynienie przysługuje za doznaną przez poszkodowanego krzywdę, nie musi ono jednak pojawiać się przy każdym wypadku drogowym. W rzeczywistości to od pokrzywdzonego zależy czy zechce ubiegać się o stosowne zadośćuczynienie od sprawcy wypadku, czy też zrezygnuje ze swojego prawa. Dotyczy to również odszkodowania, z którego poszkodowany może całkowicie lub częściowo zrezygnować. Praktyka pokazuje jednak, że w prawie każdym przypadku pokrzywdzeni domagają się zapłaty określonej kwoty pieniężnej.

Ustalenie wysokości zadośćuczynienia za wypadek komunikacyjny jest dużo trudniejsze, niż ustalenie odszkodowania za takie zdarzenie. Mamy tu do czynienia bowiem z niemierzalnym pojęciem krzywdy – dla jednej osoby wypadek będzie nieopisaną tragedią, dla innej problemem, z którym stosunkowo szybko sobie poradzi. Panuje tutaj zasada – im większa krzywda, tym wyższe powinno być zadośćuczynienie.

Rozmiar krzywdy, której dana osoba doznaje wskutek uszkodzenia zdrowia, jest wypadkową wielu elementów, nie wynikających wprost z treści art. 445 § 1 KC. Wielkość zadośćuczynienia zależy od całokształtu okoliczności danego przypadku, konkretyzujących w odniesieniu do osoby poszkodowanej w danej sprawie obiektywne kryteria oceny rozmiaru doznanej przez nią krzywdy. Zasadnicze przesłanki określające jego wysokość stanowią: rodzaj, charakter, długotrwałość cierpień fizycznych i ujemnych doznań psychicznych ich intensywność, nieodwracalność skutków zdrowotnych stopień i trwałość doznanego kalectwa i związana z nim utrata perspektyw na przyszłość, towarzyszące temu poczucie bezradności powodowane koniecznością korzystania z opieki innych osób oraz poczucie nieprzydatności społecznej. Stopień ustalonego uszczerbku na zdrowiu jest tylko jednym z tych elementów.

Przewiń do góry